Englesko – sprski ekološki rečnik

rečnik

A

absorb – apsorbovati, upiti;

abundance – obilje, izobilje, zastupljenost;

accelerate – ubrzati;

accelerated development – ubrzani razvoj;

access to energy – pristup eneregiji;

accumulate – akumulirati, nagomilati;

added value – dodatna vrednost;

aero – koji se odnosi na vazduh;

afterburning – dogorevanje, naknadno sagorevanje;

aftercooler – komora za naknadno hlađenje;

age-dating – određivanje veka trajanja, startosti;

ageing – koji stari, zastareva;

ageing infrastructure – zastarela infrastruktura;

agricultural – poljoprivredni;

environmental impact of agriculture – uticaj poljoprivrede na životnu sredinu;

air – vazduh;

alternating current (AC) – naizmenična struja;

alternative energy resources – alternativni izvori energije, alternativni energetski resursi;

amperage – amperaža, jačina struje u amperima;

anaerobic – anaerobni, koji može da opstane tamo gde nema slobodnog kiseonika;

angle of incidence – upadni ugao;

animal charcoal – ugalj životinjskog porekla;

animal waste conversion – konverzija životinjskog otpada, proces dobijanja energije iz životinjskog otpada;

annual energy output per turbine – godišnja proizvodnja energije po turbini;

annual maximum demand – najveća potražnja nečega (npr. neke vrste energije ili sirovine) koja se dogodi tokom godinu dana;

annual turnover – godišnji obrt;

electrical appliances – bela tehnika;

aqueous – vodeni, vodonosni, koji sadrži vodu;

arable – obradiv (obradiva zemlja);

arable crops – ratarski usevi;

arable land – obradiva zemlja, oranica;

area – površina, oblast, područje, zona;

area load – opterećenje po jedinici površine;

area of land, water – kopnena, vodena površina;

conservation area – područje pod zaštitom;

limited area – ograničena površina;

pollutant emissions management area – područje u kojem se upravlja emisijama zagađujućih materija;

arid – adj. sušan, suv, bezvodan;

arid zones, areas – sušne oblasti, zone;

semiarid – polusušan (u smislu zemljišta);

conformity assessment – ocenjivanje usaglašenosti;

environmental impact assessment – procena uticaja na životnu sredinu (npr. kod projektovanja energetskih postrojenja);

life cycle assessment – ocena (procena) životnog ciklusa;

risk assessment – procena rizika;

strategic environmental assessment – strateška procena uticaja na životnu sredinu;

atmosphere – atmosfera;

atomic energy – atomska energija;

atomic radiation – atomsko zračenje (radijacija);

auxiliary energy subsystem – pomoćni energetski podsistem (npr. naftni generator koji dopunjuje proizvodnju el. energije solarnog sistema tokom dugotrajnih oblačnih perioda kada nema dovoljno sunčeve svetlosti);

auxiliary equipment – pomoćna oprema, mašine neophodne za podršku funckionisanju postrojenja;

available resources – raspoloživi resursi;

B

balance of payment – bilans plaćanja;

balance of trade – bilans poslovanja;

energy consumption balance – balans potrošnje energije;

environmental balance – ravnoteža u životnoj sredini;

load balance – uravnoteženost opterećenja;

bellow ground – podzemni, skriveni;

benchmark – reper, referentna tačka (nivo, kvalitet);

beneficiary – onaj koji ima korist;

benefit  – korist, prednost, povlastica, privilegija, pogodnost, dobit;

environmental benefit – dobrobit za životnu sredinu;

best available technology (BAT) – najbolja dostupna tehnologija (tehnika) koja je definisana određenom regulativom;

best available technology not entailing excessive costs (BATNEEC) – najbolja dostupna tehnologija koja ne zahteva prekomerne troškove;

bid – zvanična ponuda, otvoreni konkurs;

bidding –  ponuda, nuđenje;

bidding procedure – licitacija, prikupljanje ili davanje ponuda;

bi-fuel vehicle – vozilo koje može koristiti dve vrste goriva (npr. benzin i prirodni gas);

bi-gas process – postupak dobijanja sintetičkog gasa iz uglja;

bio  – odnosi se na živi svet;

bio-based renewable energy – obnovljivi izvori energije zasnovani na biološkom materijalu;

bioconversion – biokonverzija, proces koji koristi biljke ili mikroorganizme da pretvori jedan oblik energije u drugi;

biodegradable – biološki razgradljiv, biorazgradljiv;

biodegradable waste – biološki razgradljiv otpad;

biodiesel – biodizel, dizel gorivo koje se proizvodi od biljnog ili životinjskog materijala;

biodiversity – biodiverzitet;

biological diversity – biodiverzitet, biološka raznovrsnost;

bioelectricity – bioelektricitet, elektricitet dobijen biološkim procesima;

bioenergy – bioenergija, energija vezana za biološke procese;

bioethanol – bioetanol, etil-alkohol dobijen preradom biološkog materijala (biljaka);

biofuel – biogorivo, gorivo nastalo iz biološkog materijala;

biogas – biogas, gas nastao biološkom razgradnjom organske materije u odsustvu kiseonika;

biogas used as motor fuel – biogas upotrebljen kao motorno gorivo;

biomass – biomasa;

biomass crop production – proizvodnja biljnog materijala u cilju njenog korišćenja kao biomase;

biomass exploitation – korišćenje biomase;

biomass fuel – biljni ili životinjski proizvodi ili ostaci koji se koriste kao gorivo;

biomass installations – postrojenja za preradu biomase;

biopower – bioenergija;

biopower installations – postrojenja za preradu bioenergije;

biosphere – biosfera;

biota – biota, živi svet, skup svih vrsta (biljaka, životinja, mikroorganizama i gljiva) određenog područja;

blackout – zamračenje, iznenadni nestanak el. energije;

blast – eksplozija, udar (vazduha);

bleed – ispuštati, izduvavati, krvariti;

blow – duvanje, produvavanje, udarac;

blueprint  – plan, projekat, nacrt, šema, tehnički crtež;

boiler – bojler, kotao, zatvoreni sud u kome se voda pretvara u paru pod pritiskom;

boiler house – kotlarnica;

boiling water reactor (BWR) – nuklearni reaktor koji u procesu rada zagreva vodu do temperature ključanja;

C

cable – kabl, provodnik;

cabling – polaganje kablova, kabliranje;

calorific (caloric) value – kalorijska vrednost, količina toplote nastala potpunim sagorevanjem date količne goriva (meri se u džulima po kilogramu);

calorimeter – kalorimetar, merač toplote;

capacity – kapacitet, propusna moć, nosivost, sposobnost;

carbon (C) – ugljenik;

carbon capture – izdvajanje ugljenika;

carbon cycle – ciklus ugljenika;

carbon dioxide – ugljen dioksid;

carbon monoxide – ugljen monoksid;

carboniferous – koji sadrži ugalj, ugljenonosni;

chain reaction – lančana reakcija;

charcoal  – drveni ugalj;

charge – elekrtrični naboj, tarifa, naplata, obračun, oprterećenje, naelektrisanje;

chargeable – punjiv, akumulatorski;

charger – punjač, uređaj za punjenje;

chiller – rashlađivač;

chimney – dimnjak;

CHP – ukupna energetska proizvodnja centrale (struja i toplota) u vatima;

clean coal technologies – tehnologija prerade uglja koja dovodi do smanjenja štetnih materija prilikom sagorevanja;

clean development mechanism – mehanizam čistog razvoja;

clean energy generation – proizvodnja čiste energije;

clean fuel specification – specifikacija čistog goriva;

clean fuel vehicle – vozilo koje koristi čisto gorivo, (ne mešati sa alternative fuel vehicle);

climate – klima;

climate change – klimatska promena;

climate-friendly – koji ne utiče nepovoljno na promenu klime;

clinker – ugljena šljaka;

clunker – vozilo (najčešće zastarelo, »krš«) koje emituje preveliku količinu štetnih materija daleko iznad dozvoljenih granica;

CO – ugljen-monoksid;

CO2 – ugljen-dioksid;

CO2 emission – ispuštanje, emisija ugljen-dioksida;

CO2 emission reduction – smanjenje ispuštanja ugljen-dioksida;

coal – ugalj;

coal conversion – prerada uglja u gas ili tečno gorivo;

coal mine methane – metan iz rudnika uglja (uključujući i neaktivne rudnike);

coal oil – nafta koja se dobija preradom uglja;

coal power plant – električna centrala na ugalj;

coal seam – ležište uglja;

coal slurry pipeline – cevovod za transport suspenzije uglja u vodi;

coal-bed – sloj uglja;

coal-cake – briketirani ugalj;

coal-pit – ugljenokop;

collector – kolektor, uređaj za sakupljanje;

collector field – kolektorsko polje;

solar collector – solarni kolektor;

combat climate change – suzbijati klimatske promene;

conductor – provodnik, vod;

constraint – ograničenje, prepreka;

engineering constraints – tehnička ograničenja;

consumer – potrošač, konzument;

consumption – trošenje, potrošnja, konzumacija;

energy consumption – potrošnja energije;

cool – ohladiti;

coolant – rashladni fluid, sredstvo za hlađenje;

cooler – uređaj za hlađenje;

cooling – hlađenje;

crude oil – sirova, neprerađena nafta, petrolej koji se nalazi u zemlji pre prerade;

crude oil stocks – zalihe sirove nafte koje se čuvaju u rafinerijama i terminalima naftovoda;

crude supplies – zalihe sirove nafte;

current – tok, struja;

alternating current (AC) – naizmenična struja;

current proof – protivstrujni, neprovodni materijal;

current-carrying – pod naponom;

electrical current – električna struja;

cycle – ciklus, period, krug;

D

dam – brana;

damage – šteta, kvar, oštećenje;

damming – uspor rečnog toka, postavljanje brane;

daylight – dnevna svetlost;

daylighting control – kontrola dnevnim svetlom, kontrolni sistem koji reguliše (najčešće) rasvetu zavisno od intenziteta dnevnog svetla;

demand  – potražnja, tražnja za nečim na tržištu, zahtev;

average demand – prosečna potražnja za nečim na datom prostoru tokom zadatog vremenskog perioda (npr. broj kilovat časova upotrebljenih u periodu od 24 sata daje prosečnu potražnju za taj period);

demand charge – tarifa koju plaća veliki potrošač (el. energije) za nivo potrošnje u udarnom vremenu;

demand power – zahtevana snaga;

demand restraint measures – mere ograničenja potrošnje;

high demand – visoka potražnja;

density – gustina, koncentracija;

direct – direktan, neposredan;

direct access – direktan pristup, npr. mogućnost potrošača na malo da kupi el. energiju direktno sa veleprodajnog tržišta, a ne od lokalnog distributera;

direct current (DC) – jednosmerna struja;

direct energy conversion – proizvodnja električne energije iz energetskog izvora bez prenošenja energije do radne tečnosti ili pare (bez posredovanja termomehaničkih procesa);

direct solar gain – direktna solarna dobit, upotrebljiva toplotna, električna i svetlosna energija direktno dobijena od sunca u određenom prostoru;

electric discharge – električno pražnjenje;

waste disposal – odlaganje otpada;

disruption prevention – sprečavanje prekida (isporuke el. energije);

distributing company/industry – preduzeće/industrija koja se bavi distribucijom el. energije;

distributing network – električna razvodna mreža;

down time – vreme kada je sistem isključen (havarijski);

downstream – nizvodno, niz struju;

downwind – niz vetar;

drain – kanalizacija;

dual-duct system – centralni sistem za zagrevanje i ventilaciju koji stvara vazduh na dve temperature i nivoa vlažnosti, taj vazduh se potom sprovodi kroz dva nezavisna provodna kanala do tačke upotrebe gde dolazi do mešanja;

dump energy – neiskorišćena energija pri nekom procesu;

dump site – smetlište, deponija, mesto na koje se nešto baca;

dumper truck – kamion za prevoz smeća i otpada;

dumping ground – teren na koji se nešto izbacuje, odlaže;

durability – trajnost, izdržljivost, postojanost;

durable – trajan, izdržljiv, otporan, postojan;

E

earmark – označiti, obeležiti, alocirati sredstva;

earth – zemlja, uzemljenje, zemni;

earth connection – uzemljenje;

earth dam – zemljana brana;

earth embankment – zemljani nasip;

earth surface – zemljina površina;

earth surface warming – zagrevanje zemljine površine;

earthfill dam – zemljom nasuta brana;

earthing – uzemljenje;

earthwork – zemljani radovi;

ecology –  ekologija;

economic  – ekonomski, privredni, korisnog učinka;

economic life – isplativa dužina trajanja;

economize –  štedeti, ekonomisati;

economy  –  ekonomija;

economy of scale – ekonomija obima, odnosi se na situaciju kada industrija postiže smanjenje troškova na osnovu povećanja obima proizvodnje;

ecosystem –  ekosistem;

eddy current  – vrtložna struja;

effect  –  uticaj, efekat;

beneficial effect – koristan učinak;

distorting effect – negativan, loš uticaj;

effectiveness  –  efektivnost, delotvornost;

efficiency  –  efikasnost, delotvornost, stupanj korisnog delovanja;

economic efficiency – ekonomska efikasnost, termin koji se

odnosi na optimalnu proizvodnju i potrošnju roba i usluga;

electrical efficiency – pokazatelj odnosa dobijene el. energije

u odnosu na utrošeno gorivo za njenu proizvodnju, eletroefikasnost;

energy efficiency – energetska efikasnost;

enhance efficiency – povećati učinak;

effluents – pl. otpadne tečnosti;

agro-industrial effluents – otpadne vode iz poljoprivrede i industrije;

electric generator – elektrogenerator, električni generator;

electric shock – električni udar;

electric utility – osoba ili državna agencija sa monopolom na franšizu, i koji prodaje el. energiju krajnjim korisnicima;

electric water heating – električno zagrevanje vode;

electrical circuit – električno kolo;

electrical grid sub-stations – trafo stanice;

electrical [I         lektrIkəl] – adj. električni;

electrical plant – elektrana;

electrical utility – elektrana, električna centrala;

electricity [I_lek              trIsəti] – n. elektricitet;

electricity generation – proizvodnja el. energije;

electricity generation capacity – kapacitet za proizvodnju el.

energije;

electricity purchase – nabavka, kupovina el. energije;

electricity works – elektrana, električna centrala;

electrification – elektrifikacija;

embank – zaštititi obalu nasipom;

embankment – nasip, ozidana obala;

emergency cable – rezervni kabl, kabl za rezervno napajanje;

emergency measures – mere za hitne slučajeve;

emergency reserve commitment – obaveza obezbeđivanja

rezervi energenata za vanredne situacije;

emergency reserves – rezerve energenata namenjene

vanrednim situacijama;

emergency self-sufficiency in oil supplies – sposobnost

oslanjanje na sopstvene naftne rezerve u vanrednim situacijama;

emergency stocks – zalihe za vanredne situacije;

emission – emisija, ispuštanje, gasovi, čestice i drugi materijal ispušten u okolinu usled sagorevanja goriva;

emission standardstandard emisije, maksimalna količina zagađujućih supstanci koju je po propisima dozvoljeno ispustiti iz jednog izvora;

emission tradingtrgovina emisijama (pre svega u vazduhu), količine zagađujućih materija (koje se ispuštaju u okolinu) koje mogu biti predmet trgovine;

emission trading scheme – pravila (sistem) trgovine pravima za ispuštanje zagađujućih materija;

emmision limit values – granične vrednosti emisija;

gaseous and particulate emission – ispuštanje gasova i

štetnih čestica;

vehicle emission control – kontrola izduvnih gasova iz vozila;

emittance –  relativna sposobnost zračenja površine

materijala (u odnosu na crno telo);

encapsulate –  hermetički zatvoriti, enkapsulirati;

encompass – obuhvatiti;

endanger – izložiti opasnosti, ugroziti;

endangered species – ugrožene vrste;

endogenous capacity – unutrašnja, sopstvena sposobnost;

endorse – prihvatiti, usvojiti;

endurance – izdržljivost, otpornost, trajnost;

energetic – energetski, energičan;

energetics – energetika;

energize – staviti pod napon, pobuditi;

energy– energija (meri se u vatima);

atomic energy – atomska energija;

energy charge – naknada za utrošenu električnu energiju, količina novca koju potrošač plaća po utrošenom kilovat satu energije;

energy consumption – potrošnja energije;

energy crops – biljke koje se mogu koristiti za dobijanje energije (bilo direktnim sagorevanjem ili za dobijanje sintetičkih goriva);

energy demand – potražnja za energijom;

energy diversity – raznovrsnost energetskih izvora, postojanje različitih tipova energetskih izvora na određenom prostoru;

energy efficiency strategies – strategije energetske efikasnosti;

energy efficient technology – tehnologija koja efikasno koristi energiju;

energy inefficient plant – energetski neefikasno postrojenje;

energy intensive industry – industrija koja troši velike količine energije;

energy island – energetsko ostrvo, simboličan naziv za regiju koja je udaljena od drugih proizvođača električne energije;

energy management system – sistem upravljanja energijom;

energy market – tržište energijom, tržište energenata;

energy policy – energetska politika;

energy saving – mere štednje energije;

energy sector – energetski sektor;

energy supply crisis – kriza u snabdevanju energijom;

energy-conversion unit – jedinica (u smislu postrojenja) gde se jedan oblik energije pretvara u drugi;

engine –  motor, pogonska mašina;

four-stroke engine – četvorotaktni motor;

gas fueled engine – motor koji radi na gas;

natural gas engine – motor koji radi na prirodni gas;

enriched uranium – obogaćeni uranijum;

enriched uranium supply – zalihe obogaćenog uranijuma, snabdevanje obogaćenim uranijumom;

small and medium-sized enterprises (SME) – mala I srednja preduzeća;

entry barrier – ulazna barijera;

entry into force – stupanje na snagu;

environment – sredina, okolina, životna sredina;

local environment – lokalno okruženje;

environment(ally) friendly– koji nije štetan po životnu sredinu;

environmentally friendly energy – energija koja najmanje šteti životnoj sredini;

environmental integrity – jedinstvo, integritet životne sredine;

environmental protection – zaštita životne sredine;

erosion – erozija, spiranje, nagrizanje, habanje;

European energy regulator – evropski zakonodavac u energetici;

European Environment Agency (EEA) – Evropska agencija za životnu sredinu;

evacuation – evakuacija, ispumpavanje, pražnjenje, vakumiranje;

excavation – iskopavanje, iskop;

excessive spending – prekomerna potrošnja;

exchanger – izmenjivač, razmenjivač;

exhaust gas – izduvni gas;

exhaust steam – suvišna para koja se izbacuje iz sistema;

exploit – iskoristiti, eksploatisati, upotrebiti;

F

facility –  postrojenje, oprema, prostorije;

facilities – sredstva, objekti, tehničke mogućnosti;

feasibility study – studija (elaborat) izvodljivosti;

feed– n. dovod, dopremanje sirovine ili materijala u process (prerade);

feed stock– zalihe, npr. goriva potrebnog za pogon mašine, ili sirovine koje se prerađuju;

fertilizer – đubrivo;

mineral fertilizer – mineralno đubrivo;

fire hazard – opasnost od požara;

fireproof – vatrootporan;

fission – cepanje, fisija, oslobađanje energije kao posledica cepanja jezgara atoma;

fixed price– fiksna cena;

flood – poplava;

floodgate – vrata brane, ustava;

flow – tok;

flow net – strujna mreža;

flow – teći, kretati se;

flowchart – dijagram odvijanja procesa;

fluctuate – fluktuirati, kolebati se;

fluid – fluid, tečnost ili gas, tečan, nestalan;

fly ash – leteći pepeo, pepeo nošen vazduhom;

focal point – žižna tačka, centar pažnje;

focus – fokus, žiža;

put in focus – staviti u centar pažnje;

focus – fokusirati;

force – sila, snaga, jačina, naterati;

force majeure – viša sila, vis major;

forecast – prognoza, predviđanje;

forest – šuma;

forest-based industries – industrije zasnovane na šumarstvu;

forestry land – šumsko zemljište;

short rotation forestry – gajenje brzorastućeg drveća i bilja;

fossil – fosil, fosilni ostatak;

fossil fuel – fosilno gorivo;

fossil fuel substitution – substitucija (zamena) fosilnog goriva;

foster – podsticati, unapređivati;

foster the development – pospešiti, podstaći razvoj;

fragile – krhak, loman, lomljiv;

framework – okvir;

community energy saving framework – okvir za štednju energije unutar zajednice;

fuel – gorivo, ogrev;

fuel blend – mešavina goriva;

fuel gas – sintetički gas;

fuel oil – petrolej;

fuel switching – prelaženje na drugi vid goriva;

fuel switching capacity – normalna potrošnja nafte koja se može zameniti drugom vrstom goriva u vanrednim situacijama;

fuel-oil residue – mazut i druge teške frakcije nafte;

fuelwood – drvo za ogrev;

fuelwood species plantation – sađenje drveta koje se koristi kao ogrev;

fume – dim, isparenja;

furnace – peć;

fusion – stapanje, spajanje, fuzija;

fusion energy – fuziona energija;

G

gas – gas, gasovita supstanca, benzin;

gas consumption – potrošnja gasa;

gas emission – ispuštanje gasa, emitovanje u atmosferu;

gas fuelled engine – motor koji radi na gas;

gas grid – gasovodna mreža;

gas import – uvoz gasa;

gas storage – skladištenje gasa;

gas storage regiment – režim skladištenja gasa;

gas utility – subjekt autorizovan za distribuciju i transport prirodnog gasa;

natural gas – prirodni gas;

gaseous – gasovit, u obliku gasa, koji sadrži gas;

gaseous emission – emisija gasa, ispuštanje gasa;

gaseous fuel – gasno gorivo, obično prirodan gas;

gasification – gasifikacija;

gasify – pretvoriti u gas;

gasoil – dizel gorivo;

gasoline – benzin;

bulk electricity generation – proizvodnja el. enerije u velikim količinama;

generation station – električna centrala;

non-grid-connected generation – proizvodnja električne energije van električne mreže;

geoelectricity – geoelektricitet, električna energija koja se dobija pomoću zemljine toplote;

geological storage – geološko skladištenje;

geological/geographical information – geološke odnosno geografske informacije (o određenom prostoru);

geothermal – geotermalni;

geothermal and heat pumps – geotermalne (toplotne) pumpe;

geothermal energy – geotermalna energija;

global climate change – globalne klimatske promene;

global warming – globalno zagrevanje;

green action – akcija usmerena na zaštitu prirode i životne sredine, takođe i akcija ozelenjavanja;

greenfield investments – investicije u izgradnju novih postrojenja;

greenhouse – staklenik, staklena bašta;

greenhouse effect – efekat staklene bašte;

greenhouse gas emission – emisija gasova staklene bašte;

greenhouse impact – uticaj na efekat staklene bašte;

electricity grid – dalekovodna električna mreža;

grid rules – pravila korišćenja dalekovodne električne mreže;